اختصاصی

  • شیر طلای افتخاری برای آلمادوار

    پدرو آلمادوار کارگردان بزرگ اسپانیایی جایزه یک عمر دستاورد سینمایی را از جشنوراه ونیز 2019 خواهد گرفت. به گزارش بخش سینمایی آکادمی هنر به نقل از هالیوود ریپورتر، آلبرتو باربارا دبیر جشنواره فیلم ونیز با تمجید از پدرو آلمادوار، وی را بزرگترین کارگردان اسپانیایی از زمان لوئیس بونوئل تاکنون خواند و اعلام کرد این کارگردان...

تحلیل جایگاه "من" در گفته پردازی اشعار پل والری و یدالله رویایی؛ بررسی تطبیقی با رویکرد نشانه-معناشناسی

پل والری و یدالله رویایی

 

چکیده
بررسی صورت‌های مختلف گفته‌پردازی در متون پل والری، نویسنده و شاعر فرانسوی قرن 20 و یدالله رویایی شاعر معاصر فارسی زبان این امر را روشن می‌سازد که از یک سو با خصوصیت ویژه گفتمان‌های این دو شاعر مواجه مي‌شويم که بیشتر با کنشگر "من" بیان شده و از سویی دیگر با ویژگی‌های ادراکی و احساسی در گفته‌پردازی که بر خواننده تحمیل می‌گردد. پیکره مورد مطالعه اشعار نارسیس والری و اشعار دفتر شعری "من، گذشته، امضا" از یدالله رویایی است. تحلیل استراژی‌های مختلف بینش و ادراک در آثار این دو، با روشنگری نظریه‌های نشانه-معناشناسی، فرضیه‌ای را مطرح می‌کند که ما آن را "تنش چندصدایی در گفته‌پردازي" می‌نامیم و وابسته به نظریه اتصالات و انفصالات در گفتمان است. هدف از این مقاله آن است که نشان دهیم تمام گفتمان تحت کنترل "من" است. "من" شاعر در هر دو دچار تکثر است و رقابت بین صورت‌های مختلف گفته‌پردازی وجود دارد که در جست‌وجوی یک موضوع ارزشی (هویت) هستند. "خود" در حال تغییر و تحول و شدن است و برای رسیدن به "هویت " صورت‌های مختلف گفته‌پردازی با هم درگیر می‌شوند و تنش در گفتمان به وجود می‌آید. البته این امر در گفتمان والری پیچیده‌تر از گفتمان یدالله رویایی است.


مقدمه
مسئله من در آثار پل والري و یدالله رویایی مسئله پيچيده اي است، به عبارت ديگر "من" آن سوژه اصلي است كه توليد معنا مي كند و مركز اصلي دنياي بسته گفتمان این دو شاعر می باشد. اين تفكر مبتني بر "من" ، در مجموعه دفتر اندیشه های والري و در اشعارش ظاهر مي گردد، كه در آنها ضمير "من" به صورت ضمير مفعولي تاكيدي به طرق گوناگون به كار گرفته مي شود، گاهي با ام بزرگ Moi  و گاهي به توان يك moi1، توان دو moi2  و ديگر اعداد، گاهي "من ناب"  Moi pur و اشکال ديگر. بنابراين ابهامي در تعاريف ارائه شده از ضمير "من" توسط والري همواره وجود دارد، زيرا نشانه هايي كه براي "من" به كار گرفته شده گاهي تعريف ثابتي ندارد و گاهي تعاريف نامفهوم و متنوع است. به همين علت براي تحليل "من" با معضل مواجه مي گرديم. لازم به ذكر است كه با به كار گيري اين ضمير مفعولي، نويسنده از ضمير فاعلي Je هم غافل نيست. براي مثال در دفتر اندیشه هايش مي نويسد: « در رويا غرق شدم. چه كسي؟ من. ديدم؟ چه كسي نظاره گر بود؟ من  » در اين گفتمان، "من" فاعلي و "من" مفعولي چه كسي هستند و چه نقشي در انديشه والري ايفا مي نمايند و چرا با تاكيد اين دو را از هم جدا مي كند؟ والري براي توضيح اين دو ضمير، به علوم ديگر و فلسفه متوسل ميشود تا شايد بتواند توضيح دقيقي براي اين دو بيابد. در دفتر اندیشه هایش سعي دارد كه معناها و نشانه هاي مختلفي از آن ارائه دهد. بدين ترتيب بايد اذعان داشت همه چيز در آثار والري حول محور "من" مي گردد كه مدام و بي وقفه تغيير مي كند. هنگامي كه مي نويسد "من مي انديشم" (Je pense) ادامه مي دهد: "من تغيير مي كنم و ميخواهم ثابت گردم".


 ید الله رویایی نیز در اثر خود "من گذشته امضا" با این مسئله مواجه است. :" پس آنچه برای من امضا افشا می کند، علائمی از من است که در لحظه امضا از من سر می روند ونه خود من، محصول آشنایی من با چیزی است که در بالاست، ولی در پایین مرا آشنا با چیزی غیر منتظر میکند که در من بوده است و علامتی از من بوده است. معرفتی تازه به چیزی در من، و مثل من در هم. " (ص 25)


تحلیل ضمیر "من" و اتصالات و انفصالات گفتمانی در گفتمان هردو شاعر  به روش نشانه شناسی مکتب پاریس انجام می گیرد. هدف از ارائه این مقاله آن است که نشان دهیم اين ارجاع به "من" كه براي انسان ضروري به نظر ميرسد، تمام ذهن این دو نويسنده را درگير كرده و سعي دارند اين ميل به خودجويي را در خود ارضا نمايند، به همین دلیل گفتمان دارای تنش می گردد.


اين مقاله از دو قسمت تشكيل شده است. در ابتدا سعي بر آن داريم تا مسئله اتصالات و انفصالات گفتماني را در نمونه ای از اشعار بررسي نماييم، كه در واقع نقش "من" در گفته پردازي شاعران مشخص مي گردد و اينكه چگونه نويسنده از يك بينش بيروني با انفصال در گقتمان به يك بينش دروني و يا اتصال گفتماني ميرسد، پس از آن به مسئله "من و تكثر من" پرداخته می پردازیم.

 

برای خواندن مقاله کامل از قسمت زیر آن را دانلود کنید

 

درباره نویسنده :

 استادیار زبان و ادبيات فرانسه دانشگاه شهید بهشتی تهران

سمت در آکادمی هنر: دبیر نشانه‎شناسی هنر

دکتری نشانه ـ معناشناسی زبان و ادبيات فرانسه، فرانسه، دانشگاه پاريس 8 / كارشناسي ارشد علوم زباني و ترجمه شناسي، شاخه معناشناسی، فرانسه، دانشگاه سوربن جديد، پاريس 3

عضو گروه پژوهشی نشانه‎شناسی هنر خانه هنرمندان / همكاري با دايره المعارف دكتر رواقي، بخش فرانسه / مشاور علمی تئاترهای «لاله سیاه» و «خسیس» در دانشگاه اهواز

برای مشاهده صفحه دکتر مرضیه اطهاری نیک عزم در دانشگاه شهید بهشتی تهران کلیک کنید


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مطالب مرتبط

تحلیل ادبی

بانک اطلاعات هنری